Tigers Nest in Bhutan

Taktstang, beter bekend als Tigers Nest, is een indrukwekkende boeddhistische tempel, gelegen op een klif 900m boven de vallei van Paro. De tempel is omgeven met mysteries en legenden. Hij behoort tot de heiligste plaatsen van Bhutan.

Er zijn zo van die unieke plekken ter wereld die op het verlanglijstje van elke wereldreiziger staan. Tigers Nest in Bhutan is er daar een van. Naar Bhutan reizen zonder Tigers Nest gezien te hebben, is als naar Peru reizen zonder Macchu Pichu bezoeken of naar Egypte zonder de piramides.

De tijger van guru Rinpoche

De geschiedenis van Tigers Nest of Taktsang gaat terug tot de 8ste eeuw toen, volgens de overlevering, de bekende boeddhistische heilige Padmasambhava (ook gekend als Guru Rinpoche) de plek bezocht en er mediteerde in een grot. Guru Rinpoche landde op de rug van een tijger die hem vanuit Oost Bhutan ter plekke bracht. Hij versloeg er een lokale demon en verbleef er 4 maanden in de grot. Van hieruit verspreidde hij de boeddhistische leer aan zijn volgelingen.

De eerste tempel dateert echter van het begin van 16de eeuw en in 1645 werd het hele complex gewijd aan Shabdrung, de krijgsheer die Bhutan verenigde. Hij richtte ook overal in het land de befaamde dzongs op.

In de loop der tijden werden verschillende tempels bijgebouwd en kreeg het complex zijn definitieve vorm. In 1998 zorgde een brandende boterlamp ervoor dat het hele complex in de vlammen opging.

De alom gerespecteerde Vierde Koning van Bhutan zorgde er echter voor dat Taktsang werd heropgebouwd en beter toegankelijk gemaakt en sinds 2005 is het Tigers Nest weer in zijn volle glorie hersteld.

Een wonderlijk beeld

Tigers Nest is omgeven met veel verhalen en legendes, maar een van de meest aparte gaat toch over het beeld van Guru Rinpoche. Het beeld werd gemaakt in de dzong van Punakha en werd overland naar de klif waarop Tigers Nest ligt, gebracht. Het laatste stuk naar de eigenlijke tempel was (en is ) moeilijk toegankelijk en verliep langs een smal bergpad dat langs de rotswand slingert. De Bhutanezen zaten met de handen in haar. Maar plots begon het beeld te spreken en vertelde het aan de dragers dat ze het maar moesten achterlaten. Er zou wel iemand komen die het probleem zou oplossen.
De dragers lieten het beeld dus achter en toen ze de volgende morgen terugkeerden was het op miraculeuze wijze verplaatst naar de grot in de tempel. Daar wordt nu het Schrijn van het Sprekende Beeld van Guru Rinpoche vereerd.

Hoe Tigers Nest bezoeken?

Tigers Nest ligt op een klif van zo’n 900m hoog boven de vallei van Paro. Een autorit van zo’n 20 minuten brengt je vanuit het centrum naar de voet van de klif. Het klooster is niet per voertuig te bereiken. Je hebt de keuze tussen een wandeling van 2 tot 3 uur of je kan voor een deel van het traject lokaal een paardje (met een begeleider) huren aan de start van het wandelpad.

Het pad slingert langs de heuvel en door de bossen omhoog en is behoorlijk steil bij momenten. Verloren lopen is echter niet aan de orde. Volg gewoon het breedste pad dat omhoog loopt. Af en toe zijn er steile ‘shortcuts’ die vooral door de Bhutanese pelgrims worden genomen.

Het duurt ongeveer een anderhalf uur voor je een klein plateautje bereikt met enkele gebedsmolens en duizenden gebedsvlaggetjes. Verder kunnen de paarden niet komen, dus voor wie slecht te been is, houdt hier de wandeling op. Een vlak paadje brengt je echter bij de Cafetaria, een lokaal theehuis, waar je van een kopje thee of koffie kan genieten met een geweldig uitzicht op Taktsang.

De meeste reizigers wandelen echter nog een uurtje verder. Eerst langs een breed pad, maar dan langs steile trappen in de rotswand naar beneden langs kleinere tempels en chorten. Gelukkig zijn er relingen aangebracht zodat de wandeling helemaal niet gevaarlijk is. Het zicht op Taktsang wordt steeds beter.

Een laatste klim brengt je dan naar het eigenlijke klooster waar je ongeveer een uurtje dient uit te trekken voor een bezoek aan de verschillende tempels.

Binnen in Taktsang is het volledig verboden om te fotograferen. Je zal fototoestellen en mobiele telefoons dan ook in bewaring moeten geven in een van de lockers bij de ingang.

Driglam Namzha: de Bhutanese etiquette

De Bhutanese manier van omgaan met elkaar, van eten en kledij, verschilt helemaal van de rest van Azië. Een heel aparte etiquette die bekend staat als ‘driglam namzha’.
Driglam Namzha betekent letterlijk ‘een manier om orde te scheppen’. Het is een set van regels en manieren om zich te gedragen, niet alleen op het uiterlijke vlak maar ook op geestelijk vlak.

Het concept werd geïntroduceerd door Shabdrung, een krijgsheer die Bhutan onder een centraal gezag bracht en die vooral bekend staat als de stichter van de talrijke dzongs of versterkte kloosterburchten die het land domineren. Driglam Namzha is geen starre set regeltjes maar is een dynamisch concept dat van generatie op generatie wordt doorgegeven en dat verantwoordelijk is voor de orde in de Bhutanese maatschappij. Grotendeels is het gesteund op de boeddhistische principes van gezond fysiek, verbaal en mentaal gedrag.

We geven graag enkele voorbeelden van hoe Driglam Namzha zich weerspiegelt in het dagelijkse leven in Bhutan.

De Bhutanese kledij

Op fysiek vlak uit Driglam Namzha zich in de eerste plaats in de klederdracht van de Bhutanezen. Alle mannen dragen een gho (een soort rok) tot knielengte die zo gevouwen wordt dat er vooraan een soort tas ontstaat. Vrouwen dragen een kira, een vaak fraai versierd kleed, tot op de enkels met daarop een blouse (wonju) en een kort, zijden jasje (tego).
Wanneer ze een dzong, tempel of overheidsgebouw bezoeken dragen de gewone mannen steeds een witte sjaal (kabney) van de linkerschouder tot de heup. Vrouwen dragen een gelijkaardige sjaal (rachu) gedrapeerd over de linkerschouder. Er zijn verschillende kleuren om de sociale rang van iedereen aan te duiden.

“Driglam Namzha is bij uitstek de manier om op een elegante en beleefde manier met elkaar om te gaan, om de maatschappelijke verhoudingen te respecteren, om te werken aan de persoonlijke ontwikkeling en om de Bhutanese eigenheid te bewaren”

Eten in Bhutan

Ook tijdens het eten houden Bhutanesen van etiquette. Voor elke maaltijd wordt er kort gebeden. Luidruchtig kauwen wordt niet geapprecieerd en het getuigt van goede smaak om niet meer te nemen dan men kan eten. Voedsel weggooien wordt beschouwd als verspilling. Tijdens de maaltijd zijn voorkeur of afkeur van het eten laten blijken door middel van een gelaatsuitdrukking is ‘not done’. Tenslotte is het niet aangewezen om met gekruiste benen te zitten wanneer men op een stoel zit. Eet men op matten of op de grond dan is de houding in kleermakerszit echter wel het meest aangewezen. De handen blijven voor het lichaam en op de knieën gaan zitten om te eten getuigt niet van goede smaak.

Stappen in Bhutan

Als een Bhutanees naast een hogere in rang loopt, loopt hij altijd langs links en iets achterop. Grote passen nemen, luide voetstappen, handen op de rug of hand in hand lopen met vrienden, … zijn niet volgens de etiquette. Over het algemeen genomen wandelen Bhutanesen zacht en gracieus.

Spreken in Bhutan

Luid spreken en de stem verheffen worden als een teken van zwakte gezien. De manier van spreken moet volgens de Driglam Namzha ‘liefde en mededogen’ voor de medemens uitdrukken. Roddelen, schelden of kwaadspreken wordt als een doodzonde beschouwd. Bovendien wordt verwacht dat men duidelijk spreekt. Men wordt verondersteld na te denken wanneer men spreekt en zorgvuldig zijn woorden en het effect ervan af te wegen. Voor zijn beurt spreken zorgt voor decorumverlies.
Ouderen, monniken en mensen met een officiële functie spreekt men respectvol aan. Mensen die jonger zijn kunnen aangesproken worden op een ontspannen manier met gevoel voor goede raad.